แนวโน้มธรรมาภิบาลและการบริหารภาครัฐของไทย ปี 2569
กติกาที่คาดการณ์ได้ ความโปร่งใส และฐานะการคลังที่แข็งแรง เป็นเงื่อนไขที่นักลงทุนและประชาชนใช้ตัดสินใจ หน้านี้รวมแนวโน้มด้านธรรมาภิบาลและการบริหารภาครัฐใน Thailand Horizon Scan 2026 ของ NXT แต่ละเรื่องมีตัวเลขที่เปิดดูแหล่งที่มาได้ และความหมายต่อหน่วยงานรัฐและธุรกิจ
ตัวเลขสำคัญ
พื้นที่ทางการคลังเหลือน้อย
หนี้สาธารณะต่อ GDP สิ้นปีงบประมาณ 2569 เทียบเพดาน 70%
หนี้สาธารณะอยู่ที่ 13.36 ล้านล้านบาท หรือ 68.61% ของ GDP ณ สิ้นปีงบประมาณ 2569 (30 กันยายน 2569) เพิ่มจาก 41.06% เมื่อสิ้นปีงบประมาณ 2562 ตามข้อมูลของสำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ งบประมาณปี 2570 วงเงิน 3.788 ล้านล้านบาทมีเงินกู้ 788,000 ล้านบาท และสำนักงานวิจัยเศรษฐกิจมหภาคอาเซียนบวกสาม (AMRO) คาดว่าสัดส่วนจะขึ้นสูงสุดที่ 69.7% ในปีงบประมาณ 2571 ต่ำกว่าเพดาน 70% เพียงเล็กน้อย
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
เมื่อเหลือพื้นที่ใต้เพดานหนี้น้อย โครงการใหม่ทุกโครงการต้องแข่งกับรายจ่ายด้านสังคมสูงวัยและดอกเบี้ย การทบทวนรายจ่าย การปฏิรูปรายได้ และความคุ้มค่าจึงขึ้นมาเป็นเรื่องแรก
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
เงินรัฐสำหรับโครงการใหม่ตึงขึ้น และภาคเอกชนอาจถูกขอให้ร่วมลงทุนมากขึ้น โครงการร่วมลงทุนรัฐและเอกชนและงานที่พิสูจน์ความคุ้มค่าได้จะได้งบที่เหลือมากขึ้น
แหล่งที่มา: Public Debt Management Office; Public Debt Management Office; Budget Bureau; AMRO; IMF blog · อ่านแนวโน้มนี้
การเข้าเป็นสมาชิก OECD และการปฏิรูปกฎระเบียบ
เป้าหมายของรัฐบาลในการเป็นสมาชิก OECD
OECD มอบแผนการเข้าเป็นสมาชิก (accession roadmap) ให้ไทยในเดือนตุลาคม 2567 และไทยยื่นบันทึกความเห็นเบื้องต้น (Initial Memorandum) เมื่อ 8 ธันวาคม 2568 ขณะนี้คณะกรรมการ OECD 25 คณะกำลังทบทวนกฎหมายและนโยบายของไทย และรัฐบาลตั้งเป้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571 เร็วกว่าเป้าเดิมปี 2573
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
การทบทวนครอบคลุมเรื่องอย่างการแข่งขัน ธรรมาภิบาล ภาษี สิ่งแวดล้อม และการต่อต้านคอร์รัปชัน หน่วยงานต้องปรับกติกาและแสดงผลลัพธ์ต่อคณะกรรมการ
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
กติกาอาจคาดการณ์ได้มากขึ้นและใกล้มาตรฐานสากล งานด้านการปฏิบัติตามกฎเพิ่มขึ้น แต่อุปสรรคบางอย่างลดลง
แหล่งที่มา: OECD press release, Oct 2024; Ministry of Foreign Affairs; Ministry of Foreign Affairs; Thailand.go.th · อ่านแนวโน้มนี้
ความโปร่งใสและหลักนิติธรรม
คะแนนดัชนีการรับรู้การทุจริตปี 2568 ต่ำสุดนับตั้งแต่เริ่มชุดข้อมูลปี 2555
ไทยได้ 33 คะแนนจาก 100 ในดัชนีการรับรู้การทุจริต (CPI) ปี 2568 ขององค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ อยู่อันดับ 116 จาก 182 ประเทศ ลดลงจาก 38 คะแนนในปี 2558 และเป็นคะแนนต่ำสุดนับตั้งแต่เริ่มชุดข้อมูลปี 2555 ส่วนดัชนีหลักนิติธรรมปี 2569 ของ World Justice Project จัดไทยไว้อันดับ 80 จาก 143 ประเทศ โดยด้านที่อ่อนที่สุดคือการบังคับใช้กฎระเบียบ (อันดับ 103) และการจำกัดอำนาจรัฐ (อันดับ 96)
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
นักลงทุนและสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถืออ่านคะแนนเหล่านี้ การบังคับใช้กฎที่คาดการณ์ได้ การจัดซื้อจัดจ้างที่เปิดเผย และการจำกัดดุลยพินิจที่ชัดเจน ช่วยได้มากกว่าการรณรงค์
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
การบังคับใช้กฎที่ไม่สม่ำเสมอเพิ่มต้นทุนการปฏิบัติตามกฎและความเสี่ยงเรื่องข้อพิพาท การจัดซื้อที่เปิดเผย การอนุมัติที่มีหลักฐาน และระบบควบคุมภายในที่ดี ช่วยปกป้องทั้งบริษัทและคู่ค้า
แหล่งที่มา: Transparency International; Transparency International; World Justice Project · อ่านแนวโน้มนี้
รัฐธรรมนูญฉบับใหม่และความต่อเนื่องของนโยบาย
ของผู้ออกเสียงประชามติเห็นชอบให้จัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ ก.พ. 2569
การเลือกตั้งทั่วไปเมื่อ 8 กุมภาพันธ์ 2569 มีผู้มาใช้สิทธิราว 34 ล้านคนจากผู้มีสิทธิ 52.9 ล้านคน และในการออกเสียงประชามติวันเดียวกัน ผู้ออกเสียง 19.9 ล้านคน หรือ 60% ตามผลนับที่รัฐบาลรายงาน เห็นชอบให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เมื่อ 19 มีนาคม 2569 สภาผู้แทนราษฎรลงมติเลือกนายอนุทิน ชาญวีรกูล เป็นนายกรัฐมนตรีอีกสมัย
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
แผนระยะยาว ตั้งแต่การปฏิรูปเพื่อเข้า OECD ไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐาน ต้องอยู่รอดผ่านการเปลี่ยนรัฐบาลและรัฐธรรมนูญ การเขียนเป้าหมายไว้ในกฎหมาย งบประมาณ และองค์กรอิสระช่วยให้แผนคงอยู่
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
กติกาอาจเปลี่ยนระหว่างการร่างรัฐธรรมนูญและกฎหมายประกอบ บริษัทที่วางแผนลงทุนระยะยาวควรติดตามกระบวนการร่างและวางแผนให้ปรับได้
แหล่งที่มา: Government Public Relations Department; Royal Thai Government; OECD · อ่านแนวโน้มนี้
ราคาคาร์บอนในประเทศ
ราคาคาร์บอนที่รวมอยู่ในภาษีสรรพสามิตน้ำมันตั้งแต่ปี 2568
ตั้งแต่ปี 2568 ภาษีสรรพสามิตน้ำมันของไทยรวมราคาคาร์บอน 200 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า คิดเป็น 0.447 บาทต่อลิตรสำหรับน้ำมันเบนซิน และ 0.518 บาทต่อลิตรสำหรับดีเซล B7 โดยอยู่ในอัตราภาษีเดิม NDC 3.0 ของไทยตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเหลือ 152 ล้านตันภายในปี 2578 ต่ำกว่าปี 2562 ราว 47% และคณะรัฐมนตรีอนุมัติร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเมื่อธันวาคม 2568 ซึ่งจะเพิ่มระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และอยู่ระหว่างการตรวจพิจารณาทางกฎหมาย
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
ราคาต่ำที่อยู่ในภาษีน้ำมันเป็นแค่จุดเริ่ม กฎหมายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ระบบซื้อขายสิทธิ และกติกาคาร์บอนข้ามพรมแดนของไทยเอง จะเป็นตัวตัดสินว่าเป้าปี 2578 จะสำเร็จหรือไม่ และต้องมีระบบข้อมูลพร้อมก่อน
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
ผู้ปล่อยก๊าซรายใหญ่ควรวัดการปล่อยตั้งแต่ตอนนี้ และวางแผนรับราคาคาร์บอนที่สูงขึ้นทั้งในประเทศและที่พรมแดน EU บริษัทที่มีข้อมูลคาร์บอนน่าเชื่อถือจะหาผู้ซื้อและเงินทุนได้ง่ายกว่า
แหล่งที่มา: Royal Gazette; Thailand's NDC 3.0, submitted to the UNFCCC (4 Nov 2025); IDE-JETRO Policy Brief 276; World Bank · อ่านแนวโน้มนี้
กฎหมาย AI ฉบับแรกของไทย
ของคนไทยเชื่อว่ารัฐบาลกำกับดูแล AI ได้อย่างรับผิดชอบ เทียบกับ 54% เฉลี่ย 30 ประเทศ (Ipsos ปี 2568)
ไทยยังไม่มีกฎหมาย AI ที่บังคับใช้ ร่างพระราชบัญญัติว่าด้วยปัญญาประดิษฐ์ฉบับแรกที่ สพธอ. (ETDA) จัดทำ เปิดรับฟังความคิดเห็นระหว่าง 9 กรกฎาคม ถึง 14 สิงหาคม 2569 มีผู้ร่วมเสนอ 96 ราย และ ณ พฤศจิกายน 2569 ยังอยู่ระหว่างสรุปผล ส่วนผลสำรวจของ Ipsos ที่รายงานใน Stanford AI Index 2026 พบว่าคนไทย 70% เชื่อว่ารัฐบาลกำกับดูแล AI ได้อย่างรับผิดชอบ เทียบกับ 54% เฉลี่ย 30 ประเทศ
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
กติกาที่ชัดว่าอะไรคือ AI ความเสี่ยงสูง ใครเป็นผู้ตัดสิน และต้องเปิดเผยอะไร ทำให้หน่วยงานใช้ AI ได้อย่างมั่นใจ และการทำให้สอดคล้องกับกติกาของ EU และอาเซียนช่วยให้บริษัทไทยขายต่างประเทศได้ง่ายขึ้น
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
บริษัทที่ใช้ AI ในการปล่อยสินเชื่อ การรับคน สุขภาพ หรือบริการสาธารณะ ควรเตรียมรับหน้าที่ประเมินความเสี่ยง ติดป้ายผลงานที่ AI สร้าง และเก็บบันทึก การวางระบบเหล่านี้ตั้งแต่ตอนนี้ถูกกว่าการแก้ทีหลัง
แหล่งที่มา: Central Law Portal (law.go.th); EUR-Lex; Stanford HAI · อ่านแนวโน้มนี้
ข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหลและการบังคับใช้ PDPA
เรื่องร้องเรียนต่อ สคส. ปีงบประมาณ 2569 เพิ่มจาก 1,355 เรื่องในปีงบประมาณ 2568
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (สคส.) ได้รับเรื่องร้องเรียน 2,087 เรื่องในปีงบประมาณ 2569 เพิ่มจาก 1,355 เรื่องในปีงบประมาณ 2568 และ 64 เรื่องในปีงบประมาณ 2565 ซึ่งเป็นปีแรกที่ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) บังคับใช้ไม่เต็มปี ส่วนเหตุข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหลที่องค์กรแจ้ง สคส. ตั้งแต่ปี 2566 มี 1,650 เรื่อง 45% เกี่ยวกับภัยไซเบอร์ และภาคการเงินและประกันภัยแจ้งมากที่สุด ตามตัวเลขที่ สคส. เผยต่อสื่อเมื่อตุลาคม 2569
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
ข้อมูลที่รั่วไหลกลายเป็นวัตถุดิบของมิจฉาชีพ และกัดกร่อนความเชื่อมั่นในบริการรัฐดิจิทัล การบังคับใช้ที่เห็นผลและสม่ำเสมอ และหน่วยงานรัฐที่แก้การรั่วไหลของตัวเองก่อน คือมาตรฐานที่คนอื่นจะทำตาม
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
เรื่องร้องเรียนและการแจ้งเหตุรั่วไหลเพิ่มขึ้น การทำแผนผังข้อมูล บันทึกความยินยอม และแผนรับมือเหตุรั่วไหลจึงเป็นต้นทุนดำเนินงาน ไม่ใช่งานเอกสาร และการจัดการข้อมูลที่ดียังช่วยให้ทำธุรกรรมข้อมูลข้ามพรมแดนได้ง่ายขึ้น
แหล่งที่มา: Personal Data Protection Committee office; Thai Post, citing the PDPC; ITU · อ่านแนวโน้มนี้
ภาษีขั้นต่ำโลก
ภาษีส่วนเพิ่มสำหรับบริษัทข้ามชาติรายใหญ่ ตั้งแต่ปี 2568
พระราชกำหนดภาษีส่วนเพิ่ม พ.ศ. 2567 มีผลตั้งแต่ 1 มกราคม 2568 กำหนดอัตราภาษีขั้นต่ำ 15% สำหรับกลุ่มบริษัทข้ามชาติที่มีรายได้รวมตั้งแต่ 750 ล้านยูโร และเมื่อกันยายน 2569 ไทยเข้าร่วมความตกลงของ OECD เพื่อแลกเปลี่ยนแบบรายงานข้อมูล GloBE โดยคาดว่าจะเริ่มแลกเปลี่ยนครั้งแรกภายในธันวาคม 2570 ตามข้อมูลของกรมสรรพากร
ความหมายต่อหน่วยงานรัฐ
สิทธิยกเว้นภาษีดึงดูดกลุ่มบริษัทใหญ่ได้น้อยลง การส่งเสริมการลงทุนต้องพึ่งทักษะ โครงสร้างพื้นฐาน และเงินสนับสนุนมากขึ้น
ความหมายต่อภาคธุรกิจ
กลุ่มบริษัทใหญ่ต้องประเมินมูลค่าสิทธิประโยชน์ภาษีจาก BOI ใหม่ และเตรียมการยื่นแบบใหม่
แหล่งที่มา: KPMG Thailand, Tax News Flash 149, Jan 2025; Revenue Department; OECD · อ่านแนวโน้มนี้
คำถามที่พบบ่อย
- เทรนด์ธรรมาภิบาลและการบริหารภาครัฐของไทยปี 2569 มีอะไรบ้าง
- Thailand Horizon Scan 2026 ของ NXT ติดตาม 8 แนวโน้มในหัวข้อนี้ แต่ละเรื่องมีตัวเลขพร้อมแหล่งที่มา: 1) พื้นที่ทางการคลังเหลือน้อย: 68.61% หนี้สาธารณะต่อ GDP สิ้นปีงบประมาณ 2569 เทียบเพดาน 70% 2) การเข้าเป็นสมาชิก OECD และการปฏิรูปกฎระเบียบ: 2571 เป้าหมายของรัฐบาลในการเป็นสมาชิก OECD 3) ความโปร่งใสและหลักนิติธรรม: 33/100 คะแนนดัชนีการรับรู้การทุจริตปี 2568 ต่ำสุดนับตั้งแต่เริ่มชุดข้อมูลปี 2555 4) รัฐธรรมนูญฉบับใหม่และความต่อเนื่องของนโยบาย: 60% ของผู้ออกเสียงประชามติเห็นชอบให้จัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ ก.พ. 2569 5) ราคาคาร์บอนในประเทศ: 200 บาท/ตัน ราคาคาร์บอนที่รวมอยู่ในภาษีสรรพสามิตน้ำมันตั้งแต่ปี 2568 6) กฎหมาย AI ฉบับแรกของไทย: 70% ของคนไทยเชื่อว่ารัฐบาลกำกับดูแล AI ได้อย่างรับผิดชอบ เทียบกับ 54% เฉลี่ย 30 ประเทศ (Ipsos ปี 2568) 7) ข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหลและการบังคับใช้ PDPA: 2,087 เรื่องร้องเรียนต่อ สคส. ปีงบประมาณ 2569 เพิ่มจาก 1,355 เรื่องในปีงบประมาณ 2568 8) ภาษีขั้นต่ำโลก: 15% ภาษีส่วนเพิ่มสำหรับบริษัทข้ามชาติรายใหญ่ ตั้งแต่ปี 2568
- ไทยกำลังเข้าเป็นสมาชิก OECD หรือไม่
- ไทยอยู่ในกระบวนการเข้าเป็นสมาชิก OECD มอบแผนการเข้าเป็นสมาชิกให้ไทยในเดือนตุลาคม 2567 ไทยยื่นบันทึกความเห็นเบื้องต้นเมื่อ 8 ธันวาคม 2568 คณะกรรมการ OECD 25 คณะกำลังทบทวนกฎหมายและนโยบายของไทย และรัฐบาลตั้งเป้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571
- ตัวเลขในหน้านี้มาจากไหน
- ตัวเลขในหัวข้อนี้มาจาก Public Debt Management Office Budget Bureau AMRO IMF blog OECD press release, Oct 2024 Ministry of Foreign Affairs Thailand.go.th Transparency International World Justice Project Government Public Relations Department Royal Thai Government OECD Royal Gazette Thailand's NDC 3.0, submitted to the UNFCCC (4 Nov 2025) IDE-JETRO Policy Brief 276 World Bank Central Law Portal (law.go.th) EUR-Lex Stanford HAI Personal Data Protection Committee office Thai Post, citing the PDPC ITU KPMG Thailand, Tax News Flash 149, Jan 2025 Revenue Department NXT เปิดอ่านแหล่งที่มาทุกแห่งก่อนใช้ และอัปเดตหน้านี้ทุกเดือน
หัวข้ออื่น
อ้างอิงหน้านี้
NXT Consulting Group. (2569). แนวโน้มธรรมาภิบาลและการบริหารภาครัฐของไทย ปี 2569. ใน Thailand Horizon Scan 2026 (ฉบับ 1.2, ข้อมูล ณ 19 พฤศจิกายน 2569). https://www.nxtconsultinggroup.com/th/research/thailand-horizon-scan-2026/topics/governance
ข้อความและข้อมูลในหน้านี้ใช้สัญญาอนุญาต CC BY 4.0 นำไปใช้ต่อได้โดยระบุที่มาว่า NXT Consulting Group ส่วนตัวเลขแต่ละตัวยังเป็นของแหล่งที่มานั้น
ทุกตัวเลขมาจากแหล่งที่ NXT เปิดอ่านและตรวจสอบแล้ว คะแนน ฉากทัศน์ และข้อเสนอเป็นการวิเคราะห์ของ NXT ไม่ใช่การพยากรณ์ อัปเดตทุกเดือน