ไทยเข้า OECD หรือยัง: ความคืบหน้าล่าสุดของการเข้าเป็นสมาชิก (อัปเดต ต.ค. 2569)
คำตอบสั้นที่สุด: ยังไม่ได้เป็นสมาชิก ณ ตุลาคม 2569 ไทยอยู่ในขั้นการทบทวนทางเทคนิค ซึ่งเป็นขั้นที่ 5 จาก 9 ขั้น โดยคณะกรรมการของ OECD 25 คณะกำลังทบทวนกฎหมายและแนวปฏิบัติของไทย และรัฐบาลตั้งเป้าเข้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571 ขั้นที่ผ่านมาแล้วมีสี่ขั้น คือ ยื่นหนังสือแสดงเจตจำนงเมื่อปี 2567 คณะมนตรี OECD มีมติเปิดการหารือเมื่อมิถุนายน 2567 รับรองแผนการเข้าเป็นสมาชิก (Accession Roadmap) เมื่อกรกฎาคม 2567 และไทยยื่นบันทึกแสดงท่าทีเบื้องต้น (Initial Memorandum) เมื่อธันวาคม 2568
หน้านี้ตอบคำถามว่าไทยเข้า OECD หรือยัง และอัปเดตทุกเดือน ฉบับนี้สรุปความคืบหน้าเดือนตุลาคม 2569 ด้วยข้อมูลถึงวันที่ 26 ตุลาคม 2569 ทุกข้อเท็จจริงลิงก์ไปยังข่าวหรือประกาศต้นทาง ส่วนบทวิเคราะห์ฉบับเต็มอยู่ในคู่มือการเข้าเป็นสมาชิก OECD ของ NXT
ความคืบหน้าเดือนตุลาคม 2569
4 ตุลาคม 2569 ตั้งเป้าราว 2 ปี หลังหารือกับเจ้าหน้าที่ OECD ที่กรุงปารีส รัฐบาลตั้งเป้าให้การเข้าเป็นสมาชิกสำเร็จภายในราว 2 ปี ขณะที่การประเมินโดยคณะกรรมการ 25 คณะเดินหน้าต่อ (ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ)
6 ตุลาคม 2569 ไทยร่วมการสำรวจ Global Trust Survey คณะรัฐมนตรีเห็นชอบให้ไทยเข้าร่วมการสำรวจความเชื่อมั่นต่อภาครัฐ (Global Trust Survey) ของ OECD ซึ่งวัดความเชื่อมั่นของประชาชนต่อภาครัฐใน 6 ด้าน (ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ)
14 ตุลาคม 2569 เลขาธิการ OECD พูดถึงผลิตภาพ นายมาทีอัส คอร์มันน์ เลขาธิการ OECD กล่าวในเวทีที่กรุงเทพฯ ว่าไทยต้องเร่งเพิ่มผลิตภาพ เพราะประชากรวัยทำงานคาดว่าจะลดลงร้อยละ 29 ภายในปี 2603 และไทยใช้กระบวนการเข้าเป็นสมาชิกเป็นกรอบการปฏิรูปได้ (ที่มา: The Nation)
16 ตุลาคม 2569 นายกรัฐมนตรียืนยันเป้าหมายปี 2571 นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี หารือกับเลขาธิการ OECD ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ระหว่างการประชุมประจำปีของ IMF และกลุ่มธนาคารโลก และยืนยันเป้าหมายเข้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571 นายกรัฐมนตรีระบุว่าเลขาธิการเห็นว่าไทยมาถูกทางแล้ว (ที่มา: ไทยรัฐ, Thai PBS, Bangkok Post, The Nation)
19 ถึง 20 ตุลาคม 2569 คณะผู้แทน OECD ลงพื้นที่ด้านความซื่อตรงในภาครัฐ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ (ป.ป.ท.) เป็นหน่วยงานหลักรับคณะผู้แทนจากคณะทำงานด้านความซื่อตรงในภาครัฐและการต่อต้านการทุจริต ภายใต้คณะกรรมการธรรมาภิบาลภาครัฐของ OECD เพื่อประเมินความพร้อมของไทย โดยมีหน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมร่วมให้ข้อมูล (ที่มา: กรุงเทพธุรกิจ)
21 ถึง 23 ตุลาคม 2569 รองนายกรัฐมนตรีร่วมเวที OECD ด้านการเข้าถึงความยุติธรรม นายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี นำคณะผู้แทนไทยร่วมการประชุม OECD Global Roundtable on Equal Access to Justice ที่อิสตันบูล และหารือทวิภาคีกับผู้บริหาร OECD โดยระบุว่ากฎหมายทุกฉบับต้องได้รับการทบทวนอย่างน้อยทุก 5 ปี และก่อนยกร่างกฎหมายต้องวิเคราะห์ผลกระทบ (RIA) และรับฟังความคิดเห็นประชาชน (ที่มา: ไทยรัฐ, Nation TV)
เก้าขั้นของการเข้าเป็นสมาชิก และไทยอยู่ตรงไหน
OECD หรือองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา มีสมาชิก 38 ประเทศ ประเทศที่สมัครต้องผ่านเก้าขั้น ไทยผ่านมาแล้วสี่ขั้น และขณะนี้อยู่ในขั้นที่ 5 คือการทบทวนทางเทคนิค
- —1. หนังสือแสดงเจตจำนง · ผ่านแล้ว (2567)
- —2. คณะมนตรีเปิดการหารือ · ผ่านแล้ว (มิ.ย. 2567)
- —3. แผนการเข้าเป็นสมาชิก (Accession Roadmap) · ผ่านแล้ว (ก.ค. 2567)
- —4. บันทึกแสดงท่าทีเบื้องต้น (Initial Memorandum) · ผ่านแล้ว (ธ.ค. 2568)
- —5. การทบทวนทางเทคนิค · ขณะนี้อยู่ในขั้นนี้ (2569 ถึง 2570)
- —6. ความเห็นอย่างเป็นทางการ · ยังไม่ถึง (คณะกรรมการแต่ละคณะให้ความเห็น)
- —7. คณะมนตรีเชิญเป็นสมาชิก · ยังไม่ถึง (ต้องเป็นมติเอกฉันท์)
- —8. ความตกลงการเข้าเป็นสมาชิก · ยังไม่ถึง (ลงนามความตกลง)
- —9. การให้สัตยาบัน · ยังไม่ถึง (เป้าหมายปี 2571)
ที่มาของขั้นที่ผ่านแล้ว หนังสือแสดงเจตจำนงลงวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2567 ยื่นต่อเลขาธิการ OECD ที่กรุงปารีสเมื่อ 16 เมษายน 2567 (ประชาชาติธุรกิจ) สมาชิกทุกประเทศมีมติเป็นเอกฉันท์ให้เปิดการหารือกับไทยเมื่อ 17 มิถุนายน 2567 (กระทรวงการต่างประเทศ) คณะมนตรี OECD รับรองแผนการเข้าเป็นสมาชิกเมื่อ 10 กรกฎาคม 2567 และเลขาธิการ OECD ส่งมอบแผนที่กรุงเทพฯ เมื่อ 30 ตุลาคม 2567 (รัฐบาลไทย, OECD) และไทยยื่นบันทึกแสดงท่าทีต่อตราสารทางกฎหมายของ OECD ทุกฉบับเมื่อ 8 ธันวาคม 2568 (OECD)
ขั้นที่ 5 ทำอะไร คณะกรรมการแต่ละคณะส่งแบบสอบถามและคณะผู้แทนลงพื้นที่ เมื่อ 19 สิงหาคม 2569 รัฐบาลรายงานต่อคณะกรรมาธิการการต่างประเทศ วุฒิสภา ว่าได้รับแบบสอบถามแล้ว 10 จาก 25 ฉบับ หน่วยงานไทยส่งคำตอบแล้ว 8 แห่ง และรับคณะผู้แทนลงพื้นที่แล้ว 6 คณะ (กระทรวงการต่างประเทศ, PRD, The Nation) ณ เดือนสิงหาคม 2569 ยังไม่มีคณะใดให้ความเห็นอย่างเป็นทางการ คณะกรรมการจะให้ความเห็นเมื่อพอใจแล้วเท่านั้น จากนั้นคณะมนตรีจึงพิจารณาเชิญไทยเป็นสมาชิกด้วยมติเอกฉันท์
เป้าหมายปี 2571 มาจากไหน คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเป้าหมายเข้าเป็นสมาชิกภายในปี 2571 เมื่อ 19 พฤษภาคม 2569 เร็วขึ้นจากเดิมปี 2573 และแต่งตั้งคณะกรรมการอำนวยการที่นายกรัฐมนตรีเป็นประธาน (ฐานเศรษฐกิจ, สศช.)
หมายความว่าอะไรสำหรับหน่วยงานรัฐ และสำหรับธุรกิจ
สำหรับหน่วยงานรัฐ
ช่วงนี้งานหลักของกระทรวงและหน่วยงานคือการตอบแบบสอบถามและรับคณะผู้แทนของคณะกรรมการ ซึ่งทุกคณะต้องให้ความเห็นอย่างเป็นทางการก่อนคณะมนตรีจะเชิญไทยได้ เล่ม 1 ภาครัฐ ของคู่มือประเมินว่าการปฏิรูป 5 เรื่อง คือ การต่อต้านการให้สินบน การลงทุนจากต่างประเทศ การแข่งขันทางการค้า การรายงานด้านสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ และแรงงานสัมพันธ์ ต้องใช้ร่างกฎหมายอย่างน้อย 6 ฉบับ และจะเป็นตัวกำหนดเส้นเวลา ปี 2571 เป็นไปได้หากร่างกฎหมายชี้ขาดเข้าสู่รัฐสภาในปี 2570 หากล่าช้า ปี 2572 ถึง 2573 คือเส้นทางที่เป็นไปได้จริง เล่ม 1 ยังมีแผนที่ความพร้อมของคณะกรรมการทั้ง 25 คณะ และแบบประเมินตนเองสำหรับหน่วยงาน
สำหรับธุรกิจ
มาตรฐานของ OECD ผูกพันรัฐ แต่จะไปถึงบริษัทผ่านสี่ช่องทาง คือ กฎหมายใหม่ หน่วยงานกำกับที่บังคับใช้เข้มขึ้น ผู้ซื้อและนักลงทุน และธนาคาร บริษัทจดทะเบียน ผู้ส่งออก และบริษัทลูกของบริษัทข้ามชาติได้รับผลก่อน ส่วน SMEs ได้รับผลส่วนใหญ่ผ่านลูกค้า ธนาคาร และการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ บริษัทไม่ต้องปฏิบัติตามในทันที เพราะการเปลี่ยนแปลงต้องผ่านกฎหมายไทยซึ่งต้องใช้เวลายกร่างและผ่านรัฐสภา เล่ม 2 SMEs และภาคธุรกิจ แนะนำให้เริ่มจากเรื่องที่ทำแล้วไม่เสียเปล่า คือ แต่งตั้งผู้รับผิดชอบและประเมินระดับผลกระทบ วางมาตรการต่อต้านสินบน สร้างข้อมูลห่วงโซ่อุปทานและคาร์บอน และปรับปรุงคณะกรรมการและการเปิดเผยข้อมูล
ระดับความพร้อมของคณะกรรมการในเล่ม 1 และระดับผลกระทบรายประเภทธุรกิจในเล่ม 2 เป็นการประเมินเบื้องต้นของ NXT ไม่ใช่ข้อสรุปของ OECD
สิ่งที่ต้องจับตา
23 ถึง 24 พฤศจิกายน 2569 เลขาธิการ OECD มีกำหนดเยือนไทยอีกครั้ง และนายกรัฐมนตรีระบุว่าการเยือนครั้งนี้จะมีการประชุมสรุปความคืบหน้าอีกครั้ง (ที่มา: Thai PBS, Bangkok Post)
นอกจากนัดหมายนี้ สิ่งที่ควรติดตามคือจำนวนแบบสอบถามที่ไทยได้รับจากทั้งหมด 25 ฉบับ ความเห็นอย่างเป็นทางการฉบับแรกจากคณะกรรมการ และความคืบหน้าของร่างกฎหมายชี้ขาด ซึ่งคู่มือประเมินว่าต้องเข้าสู่รัฐสภาภายในปี 2570 หากจะให้ทันเป้าหมายปี 2571 เราอัปเดตหน้านี้ทุกเดือน
อ่านคู่มือฉบับเต็มและประเมินความพร้อม
คู่มือการเข้าเป็นสมาชิก OECD ของ NXT มีสองเล่ม เล่ม 1 สำหรับกระทรวง หน่วยงาน และรัฐวิสาหกิจ (51 หน้า) และเล่ม 2 สำหรับบริษัทไทย (47 หน้า) อ่านออนไลน์หรือดาวน์โหลด PDF ได้ฟรีทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ในหน้าเดียวกันมีแบบประเมินตนเอง สำหรับหน่วยงานรัฐ 12 ข้อ และสำหรับบริษัท 16 ข้อ ใช้เวลาราว 5 นาที และคำนวณในเบราว์เซอร์ของท่านเท่านั้น
คำถามที่พบบ่อย
- ไทยจะเข้าเป็นสมาชิก OECD เมื่อไหร่
- รัฐบาลตั้งเป้าปี 2571 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเป้าหมายนี้เมื่อพฤษภาคม 2569 และนายกรัฐมนตรียืนยันอีกครั้งเมื่อ 16 ตุลาคม 2569 คู่มือของ NXT ประเมินว่าปี 2571 เป็นไปได้หากร่างกฎหมายชี้ขาดเข้าสู่รัฐสภาในปี 2570 หากล่าช้า ปี 2572 ถึง 2573 คือเส้นทางที่เป็นไปได้จริง กระบวนการนี้ไม่มีกำหนดเส้นตาย เพราะคณะกรรมการแต่ละคณะจะให้ความเห็นเมื่อพอใจแล้วเท่านั้น
- OECD คืออะไร มีสมาชิกกี่ประเทศ
- OECD ย่อมาจาก Organisation for Economic Co-operation and Development หรือองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา เป็นองค์การระหว่างประเทศที่มีสมาชิก 38 ประเทศ ประเทศที่สมัครต้องปรับกฎหมายและแนวปฏิบัติให้สอดคล้องกับตราสารทางกฎหมายขององค์การ ซึ่งในกรณีของไทยมีราว 260 ฉบับ ไทยยังไม่ได้เป็นสมาชิก แต่เป็นประเทศผู้สมัคร
- การเข้าเป็นสมาชิก OECD มีกี่ขั้นตอน
- เก้าขั้น คือ หนังสือแสดงเจตจำนง คณะมนตรีเปิดการหารือ แผนการเข้าเป็นสมาชิก บันทึกแสดงท่าทีเบื้องต้น การทบทวนทางเทคนิคโดยคณะกรรมการ 25 คณะ ความเห็นอย่างเป็นทางการของแต่ละคณะ คณะมนตรีมีมติเอกฉันท์เชิญเป็นสมาชิก การลงนามความตกลงการเข้าเป็นสมาชิก และการให้สัตยาบัน ไทยผ่านมาแล้วสี่ขั้นและอยู่ในขั้นที่ 5
- ไทยได้ประโยชน์อะไรจากการเข้าเป็นสมาชิก OECD
- หลักฐานยังไม่ชี้ไปทางเดียว TDRI ประมาณการประโยชน์จากการปฏิรูปเพื่อเข้าเป็นสมาชิกไว้ราวร้อยละ 1.6 ของ GDP หรือราว 2 แสนล้านบาท งานศึกษาของ Ipea พบว่าการเข้า OECD สัมพันธ์กับ FDI จากประเทศ OECD ที่ไหลเข้าชิลี เอสโตเนีย สโลวีเนีย และอิสราเอลสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่ธนาคารกลางอิสราเอลพบว่าประเทศที่เข้าเป็นสมาชิกในทศวรรษก่อนปี 2551 ไม่ได้มีเงินทุนไหลเข้าเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญจากสมาชิกภาพเพียงอย่างเดียว คู่มือจึงสรุปว่าคุณค่าระยะยาวอยู่ที่การปฏิรูปที่คณะกรรมการเรียกร้อง ไม่ได้อยู่ที่สถานะสมาชิก
- SMEs ที่ไม่ได้ส่งออกต้องสนใจเรื่องนี้หรือไม่
- ควรสนใจในระดับที่เหมาะสม SMEs จะได้รับผลผ่านธนาคาร ลูกค้ารายใหญ่ กฎการจัดซื้อจัดจ้าง และการบังคับใช้ PDPA ส่วนเรื่องพื้นฐาน 5 เรื่องในหน้า 29 ของเล่ม 2 ใช้ต้นทุนไม่มาก
- ถ้าไทยเข้าเป็นสมาชิกไม่ทันปี 2571 จะเป็นอย่างไร
- การเปลี่ยนแปลงส่วนใหญ่ยังเดินหน้าต่อ ทั้งภาษีขั้นต่ำทั่วโลก กฎห่วงโซ่อุปทานของสหภาพยุโรป การบังคับใช้ PDPA และกฎหมายสภาพภูมิอากาศที่วางแผนไว้ การเข้าเป็นสมาชิกเพียงเร่งแนวโน้มที่เกิดขึ้นอยู่แล้ว
งานวิจัยอิสระของ NXT จากข้อมูลสาธารณะ ไม่มีความเกี่ยวข้องกับ และไม่ได้รับการรับรองจาก OECD หรือรัฐบาลไทย ข้อเท็จจริงในหน้านี้มาจากข่าวและประกาศที่ลิงก์ไว้ ข้อมูลถึงวันที่ 26 ตุลาคม 2569 ส่วนบทวิเคราะห์มาจากคู่มือการเข้าเป็นสมาชิก OECD ฉบับพิมพ์ครั้งแรก ซึ่งใช้ข้อมูลถึงวันที่ 12 ตุลาคม 2569 บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ภาษี หรือการลงทุน สถานะการเข้าเป็นสมาชิกเปลี่ยนแปลงเร็ว โปรดตรวจสอบประกาศทางการล่าสุดก่อนตัดสินใจ
แชร์บทความนี้
